Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/bosnjaci/public_html/db_fns.php on line 4

Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/bosnjaci/public_html/db_fns.php on line 4
Sjenica ledeni grad - Bosnjaci

Sjenica ledeni grad

Autor: Sulejman Muftarevic-Heman

 

Glavnu karakteristiku podruèja opæine Sjenica i njegovu specifiènu vrijednost predstavlja prostrana Pešterska visoravan koja spada u prirodne rijetkosti kako u Srbiji, tako i šire. Nadmorska visina Pešterske visoravni kreæe se od 900 do 1.200 metara. Oivièena je vijencem kraških planina: Jadovnik (1.734 m), Zlatar (1.626 m), Ozren (1.680), Giljeva (1.617 m), Žilindar (1.616 m), Golija (1.833 m). Ovaj kraj je bogat i ostalim raznovrsnim kraškim oblicima reljefa (peæine, jame, ponori, škarpe, vrtaèe, klisure, kanjoni itd.), što utièe na raznolikost pejzaža i poveæava njegovu ambijentalnu vrijednost. Posebnu geomorfološku vrijednost predstavlja Peštersko polje, najviše (1.160 m) i jedno od najveæih kraških polja u Evropi. Sve planine na podruèju Peštera, po naèinu i vremenu postanka, zatim po geološkom sastavu i pretežnom pravcu pružanja pripadaju mlaðim venaènim planinama dinarskog tipa. Postale su tektonskim pokretima - nabiranjem tla, sredinom tercijera. E, baš tu, izmeðu njih, smestile su se i dvije kotline: Sjenièka (1.007 - 1.130 m) i Pešterska (1.165 - 1.232 m). Klima na podruèju opštine Sjenica može se okarakterisati kao hladna kontinentalna, sa naglašenim elementima planinske klime. Prostor Peštera, oivièen pomenutim planinama, nema neposredne veze ni sa jednim klimatsko-termièkim uticajem, pa stoga cijela površina ima karakter depresije sa specifiènom kontinentalnom klimom.

Osim nadmorske visine, geografskog položaja i geološke gradnje, na klimu ovog podruèja utièe reljef zemljišta, pedološki pokrivaè i biljni svijet. Zime na podruèju Peštera su jake i duge, sa relativno èestim niskim temperaturama, hladnim i jakim vetrovima, koji u uvjetima sniježnih vijavica stvaraju visoke nanose - prije svega, na obešumljenim terenima. Iako je Sjenièko-pešterska visoravan udaljena od Atlantskog okeana vazdušnom linijom više od 1.700 km, vlažne vazdušne mase sa zapada donose padavine ovome kraju. U hladnijem dijelu godine iznad Sredozemlja je polje nišeg vazdušnog pritiska, dok je evroazijsko kopno tada pod uticajem azijskog anticiklona. Tada u Sjenièkoj i Pešterskoj kotlini dolazi do temperaturne inverzije uslijed nagomilavanja i zadržavanja hladnog vazduha koji se spušta sa okolnih planina u vidu klina i podilazi topao vazduh koji se, kao lakši, penje. Ovaj vazduh neprekidno se hladi, naroèito zimi, kad se formira jezero hladnog i relativno mirnog vazduha. Jako rashlaðen vazduh zadržava se na dnu kotlina, dok su na veæim visinama, odnosno na obodima planina, temperature vazduha više. Tako, pod uticajem reljefa, dolazi do pojave temperaturne inverzije. E, baš tada nastaju i veoma niske temperature u ovom kraju. Predanja govore da su ove krajeve napuštali zbog zime Autarijati, Dardanci i drugi, dok se za stare Grke i danas govori kako su u junu mjesecu ostavljali zabodeno ralo u zemlji i, zbog velike hladnoæe i snijega, otišli iz ovih krajeva i nikad se više nisu vraæali.

Inaèe, prva meteorološka mjerenja na ovom podruèju poèinju još 1925. godine, a prva meteorološka stanica poèinje sa radom 1946. godine pri komandi vazduhoplovstva Jugoslavije. Njen prvi šef bio je Marko Vukiæeviæ. Danas je meteorološka stanica u Sjenici u sklopu 29 glavnih meteoroloških stanica Srbije, i poznata je širom Evrope, a sve stanice zadovoljavaju standarde koje je propisala Svjetska metereološka organizacija (SMO). Inaèe, na ovoj stanici bilježe se najniže temperature u Srbiji, ali i u Evropi. Najniža temperatura izmjerena ovdje je 26. januara 1954. godine, od minus 38,4 stepena, i to je bila najniža temperatura do 26. januara 2006. godine kad je u Pešterskoj kotlini na klimatološkoj stanici u Karajukiæa Bunarima izmjereno minus 39 stepeni. Apsolutni maksimum za Sjenicu je bio 23. avgusta 2007. godine od 36 stepeni. Znaèi, prema statistièkim podacima struènjaka iz HMZS, srednja maksimalna temperatura za period 1961-1990 god. bila je 12.0 stepeni, dok je srednja minimalna iznosila svega 0,5. Srednja temperatura za ovaj period bila je 6,1. Treba istaæi da u Sjenici ima 151 mrazni dan (znaèi, sa temperaturom ispod 0), dok dana sa sniježnim pokrivaèem ima 101, a sa maglom 94. Srednja godišnja suma padavina iznosi od 712 do 750 mm, dok je prosjeèna godišnja vlažnost oko 79 procenata. Inaèe, srednja mjeseèna temperatura za decembar, januar i februar iznosi minus 4,9; dok je najniža srednja mjeseèna temperatura od kako se vrše osmatranja u glavnoj meteorološkoj stanici u Sjenici izmerena februara 2003. godine - od minus 11,2 stepena.

Snijeg u Sjenici u prosjeku pada 60 dana, a oblaènih dana ima 120. Inaèe, u sklopu MS Sjenica rade dvije klimatološke stanice: Novi Pazar i Karajukiæa Bunari, kao i dvanaest padavinskih stanica sa podruèja Sjenice, Tutina i Novog Pazara. GM stanica Sjenica nalazi se na nadmorskoj visini od 1.038 metara, a na 43. stepenu i 17. minutu geografske širine i 20. stepenu i 00 minutu geografske širine. U sjenièkoj opštini nalazi se još jedan meteorološki objekat od velike važnosti. To je Regionalni protivgradni Centar „Sjenica" na Radišiæa brdu, koji brani podruèje sedam opština od grada sa oko sedamdeset protivgradnih stanica. Nadmorska visina na poligonu je 1.244 metra. Inaèe, veliki uspjeh u radu meteorološke stanice dali su Miodrag Mokoviæ, Osman Mahmutoviæ, Sulejman Muftareviæ, Izet Tandireviæ, Velibor Svièeviæ, Branislav Mariæ, Sabahudin Hamidoviæ, Safet Mujagiæ i Milovan Srbljak. Danas ekipu meteorologa predvodi Fadil Mahmutoviæ i Hatib Hadžiæ.

 

 

 

Literatura

Literatura:


Dr. Milutin A. Lješeviæ, Geografski položaj i fizièkogeografska obeležja
Dr. Mila Pavloviæ, Sjenièki kraj - Antropogeografska prouèavanja - nauèna monografija
Sulejman Muftareviæ, Sandžak: Sjenica - najhladniji grad

 

 

Bošnjaèka rijeè 11-12, str. 71, 72, 73
Da li ste ?uli za bošnja?kog alhamijado pjesnika iz Sandžaka Sulejmana Tabakovi?a?

Poziv na saradnju

Postovani posjetioci,

Počeo je sa radom sajt Bosnjaci.rs čiji je osnovni cilj digitalizacija i postavljanje na internet baštine Bošnjaka.
Cilj nam je da u redakciju sajta uključimo što više ljudi i da objavimo što više materijala. Svi zainteresovani naučnici, književnici, fotografi, umjetnici mogu se javiti na redakcija@bosnjaci.rs da bi se dogovorili oko saradnje.
Također, pozivamo sve one koji su primijetili da neki rad nije objavljen kod nas, a da mu je tu mjesto, da nam se jave na isti mail.

Posljednji tekstovi

Aspekt Muminoviæeve kritièke filozofije

Šefket Krciæ

Utopicum kao indikacija krize humanuma

Rasim Muminoviæ

Bosna i Bošnjaci, jezik i pismo (II)

Muhsin Rizviæ

Bosna i Bošnjaci, jezik i pismo (I)

Muhsin Rizviæ

Kada prolazite kroz Sjeverin, otvorite prozor.... ili prièa o mom komšiji...

Nermin Hadzic

Pogrešna vaga

Hajro Ikiæ

Crna Bajka

Hajro Ikiæ

Sulejman Muftarevic-Heman

Ko smo mi Bošnjaci

Anonim

Poetsko

Anonim