Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/bosnjaci/public_html/db_fns.php on line 4

Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/bosnjaci/public_html/db_fns.php on line 4
Kasarna u Novom Pazaru - Bosnjaci

Kasarna u Novom Pazaru

Autor: Ejup Mušoviæ

 

Novi Pazar, podignut sredinom XV veka, bio je zamišljen kao baza za dalja turska osvajanja. Zbog toga je jedan od prvih objekata ovoga grada bio vojni logor, tako oznaèen u nekim izvorima. To je prvobitno bilo vojno utvrðenje, uglavnom, drvene konstrukcije i bilo je locirano u središnjem delu grada, na onom prostoru koji se sada oznaèava kao Gradski park, dakle, na desnoj strani reke Raške, nekoliko stotina metara pre ušæa Jošanice u Rašku. Najkatastrofalniji rat u istoriji Novog Pazara bio je veliki ili beèki rat (1683-1699). Tada je Novi Pazar stradao do te mere da od njega nije ostao "ni kamen na kamenu". Nove politièke prilike nastale tokom i posle pomenutog rata nalagale su obavezu za izgradnju novih i bezbednijih utvrðenja. Zbog toga je na mestu ranijeg, drvenog, izgraðeno novo i veliko vojno utvrðenje od kamena èiji su ostaci oèuvani do naših dana. Kameno utvrðenje u Novom Pazaru zidano je 1692. godine. Tako je to registrovao Gliša Elezoviæ na osnovu carskog dokumenta - salaname (Gliša Elezoviæ, Turski spomenici, knj. l, sv. l, str. 908). Meðutim, sudeæi po metalnoj ploèi sa natpisom i godinom koja se i danas èuva na severnom bastionu tvrðave, ona je izgraðena 1718. godine.

Vojno utvrðenje ili Gradska tvrðava graðena je po svim propisima i zahtevima izgradnje te vrste objekata. Imala je tri velika višeugla bastiona sa tri udarne strane i dve osmougaone visoke kule motrilje prekrivene æeramidom. Svi ti objekti bili su povezani zidom, a oko tvrðave su izgraðeni duboki kanali ili hendeci koji su bili ispunjeni vodom. U samom utvrðenju nalazilo se više objekata za smeštaj vojnika i, obavezno, džamija namenjena vojnicima. U Prvom svetskom ratu, kada su austro-ugarske snage okupirale Novi Pazar, izgraðena je, unutar Gradske tvrðave, mala katolièka crkva-kapela za potrebe njihove vojske. Crkva je posle drugog svetskog rata bila zapuštena, a definitivno je nestala negde šezdesetih godina. Od Gradske tvrðave ostala su tri bastiona, jedna kula motrilja (druga je porušena za vreme Prvog svetskog rata a nalazila se uz severni bastion) i deo zida koji je povezivao severni bastion sa kulom motriljom. Uspomena na postojanje kanala oko tvrðave oèuvan je u nazivu Hendek za prostor koji se granièi sa tvrðavom sa istoène strane.

Gradska tvrðava u Novom Pazaru vrlo dobro je odigrala ulogu koja joj je namenjena. U kriznim momentima stanovništvo grada se sklanjalo u nju i tako uspevalo da preživi razne neprilike. Poznato je da je prva polovina XIX veka karakteristièna po brojnim ustancima, nemirima i bunama protiv turskih vlasti. To je nalagalo Turskoj da gradi nove, modernije, prostorno veæe kasarne u kojima se moglo smestiti mnogo više vojnika nego što je ranije smeštano po gradskim tvrðavama. U tome treba tražiti razloge što je i u Novom Pazaru izgraðena nova Vojna kasarna, koja se i danas tako zove i služi u iste svrhe. Ona je locirana na severnoj periferiji Novog Pazara, na Vojnièkim livadama. Deo od toga zove se Malo groblje. Inaèe i na delu prostora gde je izgraðena kasarna bilo je muslimansko groblje i tu je pronaðen znatan broj nišana. Današnja Vojna kasarna izgraðena je 1872. godine, o èemu postoje dokumenti koje je koristio Gliša Elezoviæ (Gliša Elezoviæ, citirani rad). To je vreme sultana Abdul Aziza (1861-1876). U dokumentu o završenoj izgradnji oznaèen je datum, a u opisu Kasarne stoji da je "od tvrdog materijala, u kojoj se može smestiti tri bataljona pešadije i jedna baterija topdžija kao i dve kule za municiju". Odgovor na pitanje zašto je baš u Novom Pazaru graðena kasarna 1872. godine nije teško dati. U to vreme su mnoge balkanske zemlje, pre svega Srbija i Crna Gora, bile slobodne, iako æe se ta formalnost obaviti koju godinu kasnije na Berlinskom kongresu (1878), pa je Novi Pazar, koji se tada nalazio u Sandžaku, postao granièni grad. Trebalo ga je u takvim prilikama što više obezbediti jer je upravo novopazarski Sandžak igrao izuzetnu stratešku ulogu, kao nikada ranije, u igri evropskih država. Zbog toga se na Berlinskom kongresu raspravljalo o novopazarskom sandžaku u vidu posebne, dvadeset i pete taèke.

U vreme izgradnje Vojnièke kasarne na Vojnièkim livadama, u Novom Pazaru je graðena crkva Svetog Nikole, vrlo velikih dimenzija, i njena izgradnja je završena upravo 1872. godine, (o èemu govori natpis iznad centralnih ulaznih vrata). U njoj se èuva ikonostas, delo izvesnog majstora Daskaloviæa, koji se smatra jednim od najlepših ikonostasa XIX veka u Srbiji. Sve do izgradnje crkve Sv. Nikole u našem gradu, kao gradska crkva služila je Petrova crkva na periferiji grada, jedna od najstarijih oèuvanih crkava na južnoslovenskim prostorima. Crkva Sv. Nikole locirana je u Varoš mahali, znaèi u onom delu grada gde je živelo srpsko stanovništvo. Vredno je pažnje zapisati i ono što se u narodu prièalo vezano za izgradnju crkve Sv. Nikole. Ranije se, kod starijih Novopazaraca-Srba, moglo èuti da su tu crkvu gradili Turci. Crkva je graðena dok su turske vlasti bile na ovim terenima i turskim zakonima je bila dozvoljena izgradnja crkava, posebno ako su postojali temelji neke ranije crkve. Zbog toga su se tu neki pojmovi pomešali, a istina je u sledeæem. Tereni na kojima je izgraðena Vojnièka kasarna bili su vlasništvo crkve. Njih su turske vlasti otkupile i dale saglasnost da se novcem dobijenim za otkup crkvenog zemljišta izgradi crkva u gradu. Dodajmo ovome da su Vojnièku kasarnu i crkvu Sv. Nikole gradili majstori dovedeni iz Makedonije, iz Debra, pa su ih ovde nazivali Debrani, odnosno Dibrani. Jedan od njih se tada oženio Novopazarkom, ostao da živi u ovom gradu i sadašnji novopazarski Dibrani njegovi su potomci.

 

Da li ste ?uli za bošnja?kog alhamijado pjesnika iz Sandžaka Sulejmana Tabakovi?a?

Poziv na saradnju

Postovani posjetioci,

Počeo je sa radom sajt Bosnjaci.rs čiji je osnovni cilj digitalizacija i postavljanje na internet baštine Bošnjaka.
Cilj nam je da u redakciju sajta uključimo što više ljudi i da objavimo što više materijala. Svi zainteresovani naučnici, književnici, fotografi, umjetnici mogu se javiti na redakcija@bosnjaci.rs da bi se dogovorili oko saradnje.
Također, pozivamo sve one koji su primijetili da neki rad nije objavljen kod nas, a da mu je tu mjesto, da nam se jave na isti mail.

Posljednji tekstovi

Aspekt Muminoviæeve kritièke filozofije

Šefket Krciæ

Utopicum kao indikacija krize humanuma

Rasim Muminoviæ

Bosna i Bošnjaci, jezik i pismo (II)

Muhsin Rizviæ

Bosna i Bošnjaci, jezik i pismo (I)

Muhsin Rizviæ

Kada prolazite kroz Sjeverin, otvorite prozor.... ili prièa o mom komšiji...

Nermin Hadzic

Pogrešna vaga

Hajro Ikiæ

Crna Bajka

Hajro Ikiæ

Sulejman Muftarevic-Heman

Ko smo mi Bošnjaci

Anonim

Poetsko

Anonim